İçindekiler
Sermaye piyasasını düzenleyen ve denetleyen kamu kurumu olan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), talebe dayalı profesyonel müşteri sıfatı için aranan tutarları beş katına çıkarmıştır. Değişiklik, yeni başvuruların yanı sıra bu sıfatı eski tutarlarla kazanmış yatırımcıları da kapsamaktadır. Yeni şartları belgelemeyen müşteriler, nitelikli yatırımcılara özgü araçlarda yalnız satış emri verebilecektir.
Değişen noktalar
Düzenleme, Kurul kararlarının duyurulduğu SPK Bülteni'nin 26.10.2026 tarihli ve 2026/74 sayılı sayısında yayımlanmıştır. Dayanağı, Kurul Karar Organı'nın 26.10.2026 tarihli ve 75/1899 sayılı kararıyla kabul edilen i-SPK.37.10 sayılı İlke Kararı'dır. İlke kararı, Kurul'un mevzuatın uygulanmasına yön veren genel nitelikli kararıdır.
Profesyonel müşteri, yatırım kuruluşları mevzuatında belirli finansal büyüklükleri sağlayan ve genel müşterilerden ayrı bir statüde değerlendirilen müşteridir. Yatırım kuruluşu ise aracı kurum ve bankalar gibi yatırım hizmeti sunan kuruluşları ifade etmektedir. Talebe dayalı profesyonel müşteri, bu statüye kendi talebiyle geçen müşteridir.
Kararla getirilen değişiklikler aşağıda sıralanmaktadır:
- Talebe dayalı profesyonel müşteri için aranan finansal varlıklar toplamı tutarı 10 milyon TL'den 50 milyon TL'ye yükseltilmiştir.
- Aynı kapsamda aranan işlem hacmi tutarı 5 milyon TL'den 25 milyon TL'ye çıkarılmıştır.
- Tüzel kişilerin profesyonel müşteri sayılması için mevzuatta öngörülen tutarlar da yeniden belirlenmiştir.
- Kurul tebliğlerinde profesyonel yatırımcı düzenlemelerine atıfla belirlenen nitelikli yatırımcı şartları güncellenmiş bulunmaktadır.
- Gayrimenkul yatırım fonu ve girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarının satılacağı nitelikli yatırımcılar artık genel tutarlara tabidir.
Nitelikli yatırımcı, bazı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilmek için Kurul tebliğlerinde aranan sıfattır. Katılma payı ise yatırımcının fondaki payını temsil eden sermaye piyasası aracıdır. Bu iki fon türü için 18.12.2025 tarihli ve 65/2354 sayılı kararla kabul edilen i-SPK.37.7 sayılı İlke Kararı'nda getirilen istisna kaldırılmıştır.
Aynı İlke Kararı'nın sıfatın korunmasına ilişkin üçüncü fıkrası da yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle karar tarihinden önce eski tutarlarla profesyonel müşteri veya nitelikli yatırımcı sıfatını kazanan müşterilerin yeni şartları sağladıklarını tevsik etmesi gerekmektedir. Tevsik belgeleme anlamına gelmekte olup çalışılan yatırım kuruluşuna yazılı veya elektronik ortamda yapılmaktadır. Tevsik yapılmadığında, nitelikli yatırımcılara özgü araçlara sahip müşteriler bu araçlarda yalnız satış yönünde emir verebilecektir.
10.03.2026 tarihli ve 14/492 sayılı kararla kabul edilen i-SPK.37.8 sayılı İlke Kararı'nın sıfatın korunmasına ilişkin birinci fıkrası da yürürlükten kaldırılmıştır. III-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (Yatırım Kuruluşları Tebliği), yatırım kuruluşlarının faaliyet kurallarını düzenlemektedir. Bu Tebliğ'in 31 ve 32 nci maddelerindeki tutarlarla sıfat kazanan müşteriler sonradan bu tutarların altına düşerse Tebliğ'in 30 uncu maddesi ile Kurul'un III-5.2 sayılı Tebliği'nin 9 uncu maddesindeki prosedür uygulanacaktır. Değişiklikleri içeren Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber'in güncel hali Kurul internet sitesinde yayımlanmaktadır.
Etkilenen taraflar
Değişiklikten en çok, profesyonel müşteri veya nitelikli yatırımcı sıfatını eski tutarlarla kazanmış bireysel yatırımcılar etkilenmektedir. Bu yatırımcılar sıfatlarını sürdürmek için yeni tutarları sağladıklarını belgelemek durumundadır. Gayrimenkul yatırım fonu ve girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarına yatırım yapanlar da aynı yükümlülüğe tabidir. Talebe dayalı profesyonel müşteri olmak isteyen yeni başvuru sahipleri ise beş kat yüksek tutarlarla karşılaşmaktadır.
Şirketler tarafında iki grup doğrudan etkilenmektedir:
- Yatırım hesabı bulunan tüzel kişiler, profesyonel müşteri sayılmaları için yeniden belirlenen tutarlara tabi hale gelmiştir.
- Yatırım kuruluşları, eski tutarlarla sıfat verilmiş müşterilerden tevsik almak ve tevsik yapılmayan hesaplarda emir kısıtını uygulamak durumundadır.
Yatırım kuruluşlarının uyum birimlerinde, tutarların altına düşen müşterilere ilişkin süreç artık Yatırım Kuruluşları Tebliği'nin 30 uncu maddesi ve III-5.2 sayılı Tebliğ'in 9 uncu maddesi üzerinden yürütülmektedir. Gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonları ise dolaylı olarak etkilenmektedir. Bu fonların katılma paylarının satılabileceği yatırımcı kitlesi, istisnanın kaldırılmasıyla genel nitelikli yatırımcı tutarlarına göre belirlenmektedir.
Uygulamada gözden geçirilmesi önerilen konular
- Sıfatın kazanıldığı tarih ve dayanılan tutar, karar tarihinden önce kazanılan statüler için tevsik yükümlülüğünün doğup doğmadığını belirlemektedir.
- Finansal varlıklar toplamı ile işlem hacminin 50 milyon TL ve 25 milyon TL tutarları karşısındaki durumunu gösteren belgeler, yatırım kuruluşuna sunulacak tevsikin içeriğini oluşturmaktadır.
- Gayrimenkul yatırım fonu ve girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları gibi nitelikli yatırımcılara özgü araçlar, tevsik eksikliğinde alım emrine konu olamamaktadır.
- Tüzel kişi müşterilerin profesyonel müşteri sınıflandırması, güncel Rehber'de yeniden belirlenen tutarlar karşısında yeniden sınanmaya açık hale gelmiştir.
- i-SPK.37.7 ve i-SPK.37.8 sayılı ilke kararlarındaki koruma hükümlerine dayanan müşteri sınıflandırmaları, bu hükümlerin kaldırılmasıyla dayanağını yitirmiştir.
- Yatırım kuruluşlarının iç prosedürlerinde, sıfat kazanıldıktan sonra tutarların altına düşen müşteriler için Yatırım Kuruluşları Tebliği'nin 30 uncu maddesi ve III-5.2 sayılı Tebliğ'in 9 uncu maddesi esas alınmaktadır.
Sık sorulan sorular
Profesyonel müşteri ve nitelikli yatırımcı sıfatı taşıyan yatırımcılar bu gelişme için ne yapmalı?
Bu yatırımcılar için ilk adım, çalıştıkları yatırım kuruluşundan sıfatlarının hangi tutarlara dayanılarak verildiğini öğrenmektir. Yeni tutarları karşılayan yatırımcılar, buna ilişkin belgeleri kuruluşa yazılı veya elektronik ortamda iletmektedir. Yeni tutarları karşılamayan yatırımcılar ise nitelikli yatırımcılara özgü araçlardaki pozisyonlarını yalnız satış yönünde yönetebileceklerini portföy planlamalarında hesaba katmaktadır.
Tevsik için belirli bir süre öngörülmüş müdür?
Bültende tevsik için bir son tarih yer almamaktadır. Metinde müşterilerin şartları “öncelikli olarak” tevsik etmesi gerektiği belirtilmektedir. Tevsik yapılmadığı sürece emir kısıtı uygulanabileceğinden, belgelemenin gecikmesi alım işlemlerini doğrudan etkilemektedir.
Tüzel kişiler için yeni tutarlar ne kadardır?
Bültende tüzel kişilerin profesyonel müşteri sayılması için öngörülen tutarların yeniden belirlendiği belirtilmekle birlikte yeni tutarlara yer verilmemektedir. Güncel değerler, Kurul internet sitesinde yayımlanan Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber'de bulunmaktadır.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu Bülteni 2026/74 — https://spk.gov.tr/data/6adf00818f95db2330f22009/2026-74.pdf (26.10.2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir.